SECOND VICTIMS

Second Victim Support

Hoe ga jij als zorgverlener om met je gevoelens en ervaring als je direct betrokken en/of verantwoordelijk bent bij een calamiteit?

De impact van een medische misser is groot!

Niet alleen voor de patiënt en zijn omgeving maar ook voor de betrokken zorgprofessionals. Zij zijn een nevenslachtoffer – het ‘Second Victim’ – bij een medische calamiteit. Second Victims zijn volgens Professor Dr. Sidney Dekker (zorg)professionals die betrokken zijn bij een incident waarbij iemand anders dood gaat of verwondt raakt waarvoor zij zich persoonlijk verantwoordelijk voelen.

Gevolgen van een Calamiteit

Een calamiteit of medische fout kan een desastreuse uitwerking hebben op het functioneren van zorgprofessionals en zorgorganisaties. Angst is hierbij de grootste boosdoener, zoals;

  • Angst voor reputatieverlies
  • Angst voor aansprakelijkheid
  • Angst voor verlies van zelfvertrouwen

Lever jij veilige zorg zonder angst?

Ben jij in het geval van een calamiteit als betrokken zorgprofessional bang voor reputatieverlies, aansprakelijkheid en verlies van zelfvertrouwen?

Lever jij als zorgprofessional de veiligste zorg aan je patiënten en wordt je hierbij niet gehinderd? Gehinderd door belangen van de beroepsgroep, de zorgorganisatie, richtlijnen, en protocollen die je beperken in je vakmanschap. Kun je hierdoor je eigen normen en waarden, waarom jij voor dit vak hebt gekozen, waarmaken? Of houd je jezelf tegen, uit angst voor de gevolgen voor jezelf en/of jouw zorgorganisatie.

Het is mijn persoonlijke missie jou te helpen het beste uit jezelf te halen en jouw vak zonder angsten te beoefenen waarbij jij eruit haalt wat erin zit in het belang van veiligheid voor jezelf en voor jouw patiënten.

Feel Safe.

Alleen al de mogelijkheid dat bij een incident een patiënt overlijdt of verwondt raakt kan symptomen van secundaire victimisatie veroorzaken hetgeen er toe kan leiden dat hoogopgeleide en deskundige zorgprofessionals problemen krijgen en vervolgens uit productie raken.

Opvallend is dat het meeste onderzoek naar de symptomen van Second Victims afkomstig zijn uit de gezondheidszorg maar dat bij de praktische manieren om hier zinvol en medelevend mee om te gaan dit niet het geval is. Het zijn vooral de andere ‘High Reliability Organizations’ (HRO), zoals hulpdiensten, brandweer en politie, het leger en luchtverkeersleiding die veel aandacht geven aan hulp en begeleiding van Second Victims bij incidenten (Dekker 2013).

Hoe is het mogelijk, dat hoewel het label Second Victim zijn oorsprong kent in de gezondheidszorg, de zorg voor deze ‘tweede slachtoffers’ ten opzichte van andere HRO’s achterblijft?

Wat is de PIJN?

Hoe kunnen we dit oplossen?

Opvallend is dat de huidige veiligheidscultuur, die paradoxaal instant wordt gehouden door de eigen beroepsgroep, niet uitnodigt tot het delen van fouten om van te leren. Onderzoek toont aan dat angst voor vernedering, openbare controle, procesvoering, disciplinaire maatregelen en bestraffing en het gelijktijdig verbergen van fouten of het beschuldigen van anderen waar mogelijk, voor komt bij alle zorgverleners die betrokken waren bij fatale medicatiefouten. Schaamte, schuldgevoel, depressie en een onbeantwoorde behoefte aan steun, waren emoties en gevoelens die door alle Second Victims hier werden gedeeld.

Een paradigmashift bij alle zorgprofessionals is absoluut noodzakelijk. Angst voor de gevolgen van een medische misser dient plaats te maken voor verantwoordelijkheid. Een vooruitkijkende verantwoordelijkheid, niet gericht op het settelen van een medische misser door iets of iemand verantwoordelijk te stellen, maar door openheid over de gebeurtenis, waarbij toekomstgerichte verantwoording plaats vindt door te onderzoeken ‘wat’ – in plaats van – ‘wie’ er voor verantwoordelijk is.

Regelgeving dient aangepast te worden en vereenvoudigd, sancties bij fouten dienen omgezet te worden tot een positieve prikkel voor openheid. Hier ligt dus een grote rol voor zorgbestuurders, zorgmanagers en zorgbeleidmakers en natuurlijk de zorgprofessionals zelf, liefst als beroepsgroep.

Preventie van herhaling van een medische fout is het belangrijkste doel, maar ook de begeleiding van het Second Victim om te voorkomen dat zij problemen krijgen en vervolgens uit productie raken. De allerbelangrijkste expert met kennis van alle details is natuurlijk de betrokken zorgprofessional zelf. Hij of zij heeft steun en begeleiding nodig zonder angst voor persoonlijke gevolgen. Er gaat geen enkele zorgverlener dagelijks naar het werk om mensen schade te berokkenen. Dit moeten we altijd voor ogen houden.

Autonome zorgprofessionals moeten zich realiseren dat ze feilbaar zijn, net als andere (gewone) mensen. Pas dan zijn Second Victims in de zorg in staat om een nog een betere zorgverlener te worden dan ze al waren. En dat is volgens mij de echte kern van het medische beroep bij alle zorgprofessionals en de belangrijkste basis voor een Restauratieve Just Culture in elke zorgorganisatie.

Gewenste Situatie

Wilt u meer weten over angstreductie bij Second Victims.
Neem contact met me op voor een vrijblijvend & discreet adviesgesprek